صندوق سرمایه گذاری ارزی چیست؟ نحوه خرید و میزان بازدهی
نگهداری دلار و یورو یکی از روش‌های رایج حفظ ارزش دارایی است؛ اما آیا می‌توان از منابع ارزی، علاوه بر حفظ ارزش، بازدهی هم به دست آورد؟
صندوق سرمایه گذاری ارزی با جمع‌آوری منابع ارزی و سرمایه‌گذاری آن‌ها در دارایی‌های مالی، فرصتی برای کسب بازده بر مبنای ارز منتخب فراهم می‌کند. این صندوق‌ها با مدیریت حرفه‌ای منابع ارزی، امکان سرمایه‌گذاری در ابزارهای مالی مبتنی بر ارز را فراهم می‌کنند.
اما صندوق ارزی چگونه کار می‌کند؟ نحوه خرید و ابطال واحدهای آن چیست؟ میزان سود و ریسک سرمایه‌گذاری در این صندوق‌ها چقدر است؟ در این مقاله به بررسی این موضوعات و معرفی صندوق های ارزی در بورس ایران می‌پردازیم.
صندوق سرمایه گذاری ارزی چیست؟
صندوق سرمایه گذاری ارزی نوعی نهاد مالی است که منابع ارزی سرمایه‌گذاران را جمع‌آوری می‌کند و آن‌ها را در دارایی‌های مالی مبتنی بر ارز سرمایه‌گذاری می‌کند. هدف از تشکیل این صندوق‌ها، ایجاد فرصت سرمایه‌گذاری با ارز، مدیریت حرفه‌ای منابع ارزی و کسب بازده بر مبنای ارز منتخب صندوق است.
در صندوق‌های ارزی با درآمد ثابت، بخش عمده منابع در ابزارهایی مانند سپرده‌های ارزی، گواهی سپرده ارزی، اوراق مرابحه ارزی و سایر اوراق بهادار مبتنی بر ارز سرمایه‌گذاری می‌شود. درآمد حاصل از این دارایی‌ها پس از کسر هزینه‌های صندوق، در ارزش خالص دارایی‌های آن منعکس می‌شود.
برای درک بهتر این موضوع، فرض کنید فردی ۱۰۰۰ دلار در اختیار دارد. اگر این فرد دلارهای خود را در خانه نگهداری کند، پس از یک سال همچنان ۱۰۰۰ دلار خواهد داشت؛ مگر اینکه بخشی از آن را خرج کند یا ارز جدیدی به آن اضافه کند. اما اگر همین مبلغ را در یک صندوق ارزی سرمایه‌گذاری کند، منابع او در دارایی‌های مالی قرار می‌گیرد و می‌تواند از محل عملکرد این دارایی‌ها بازده ارزی کسب کند.
صندوق ارزی در بورس چه تفاوتی با صندوق‌های معمولی دارد؟
مهم‌ترین تفاوت صندوق ارزی با بسیاری از صندوق‌های رایج بازار سرمایه، ارز مبنای سرمایه‌گذاری و تسویه آن است.
در صندوق‌های ریالی، سرمایه‌گذار واحدهای صندوق را با ریال خریداری می‌کند و ارزش دارایی‌ها و بازده سرمایه‌گذاری نیز بر اساس ریال محاسبه می‌شود. اما در صندوق‌های ارزی، ارز منتخب صندوق (مانند دلار آمریکا) مبنای ورود منابع، ارزش‌گذاری و تسویه قرار می‌گیرد.
برای مثال، اگر ارز منتخب یک صندوق دلار باشد، سرمایه‌گذار منابع دلاری خود را وارد صندوق می‌کند و در زمان ابطال نیز مطابق شرایط صندوق، وجه خود را به دلار دریافت خواهد کرد.
بنابراین، صندوق ارزی صرفاً صندوقی نیست که دارایی‌های مرتبط با دلار داشته باشد؛ بلکه ساختار مالی آن بر مبنای ارز منتخب تعریف شده است.
چگونه صندوق ارزی بخریم؟
نحوه خرید صندوق ارزی در بورس به ساختار و مقررات هر صندوق بستگی دارد. برخلاف بسیاری از صندوق‌های قابل معامله در بورس (ETF) که خرید واحدهای آن‌ها از طریق سامانه‌های معاملاتی کارگزاری و با ریال انجام می‌شود، صندوق‌های ارزی فعلی ایران عمدتاً از سازوکار صدور و ابطال استفاده می‌کنند.
در این ساختار، سرمایه‌گذار برای ورود به صندوق درخواست صدور واحد سرمایه‌گذاری ارائه می‌دهد و برای خروج، درخواست ابطال واحدها را ثبت می‌کند.
به‌طور کلی، مراحل خرید صندوق ارزی شامل موارد زیر است:
۱. انتخاب صندوق و بررسی شرایط آن
ابتدا باید صندوق مورد نظر را انتخاب و اطلاعاتی مانند ارز منتخب، حداقل سرمایه‌گذاری، سقف مجاز سرمایه‌گذاری، ارکان صندوق، ترکیب دارایی‌ها و شرایط ابطال را بررسی کنید.
۲. مراجعه به بانک یا درگاه تعیین‌شده صندوق
هر یک از صندوق‌های ارزی مسیر اجرایی مشخصی برای پذیره‌نویسی و صدور واحدهای سرمایه‌گذاری دارند. برای مثال، پذیره‌نویسی صندوق مانا ملت از طریق شعب منتخب بانک ملت و صندوق ملی کیمیا از طریق شعب ارزی بانک ملی انجام می‌شود.
همچنین، صندوق ارزی ترنج سامان با همکاری شرکت مشاور سرمایه‌گذاری ترنج و بانک سامان به جمع صندوق‌های ارزی بازار سرمایه اضافه شده است و فرآیند پذیره‌نویسی و صدور واحدهای آن نیز از طریق سازوکار اجرایی این صندوق دنبال می‌شود.
۳. احراز هویت و ارائه مدارک
سرمایه‌گذار باید مدارک هویتی و اطلاعات مورد نیاز صندوق را ارائه کند. جزئیات احراز هویت، مدارک بانکی و الزامات مربوط به منشا ارز مطابق مقررات و رویه اجرایی هر صندوق تعیین می‌شود.
۴. تامین و واریز ارز
منابع سرمایه‌گذاری باید به شکل ارز منتخب صندوق و از مسیرهای مجاز تأمین شوند. بسته به مقررات صندوق، ورود منابع ممکن است از طریق اسکناس، حساب ارزی یا حواله انجام شود.
۵. ثبت درخواست صدور واحد سرمایه‌گذاری
پس از تایید اطلاعات و واریز منابع، درخواست صدور واحد ثبت می‌شود. تعداد واحدهای تخصیص‌یافته بر اساس مبلغ سرمایه‌گذاری و قیمت صدور محاسبه خواهد شد.
۶. دریافت گواهی سرمایه‌گذاری
در پایان، تعداد واحدهای سرمایه‌گذاری به نام فرد ثبت می‌شود و سرمایه‌گذار می‌تواند مطابق امکانات صندوق، ارزش دارایی و وضعیت سرمایه‌گذاری خود را پیگیری کند.
نکته مهم این است که صندوق‌های ارزی لزوماً از طریق سامانه معاملات آنلاین کارگزاری‌ها قابل خرید نیستند. بنابراین، قبل از مراجعه باید روش رسمی خرید هر صندوق را بررسی کنید.
سود صندوق ارزی چقدر است؟
میزان سود صندوق سرمایه گذاری ارزی به عملکرد دارایی‌هایی بستگی دارد که منابع صندوق در آن‌ها سرمایه‌گذاری شده است.
برای مثال، اگر صندوق، بخشی از منابع خود را در سپرده‌های ارزی یا اوراق مرابحه ارزی سرمایه‌گذاری کند، از محل سود سپرده‌ها یا بازده اوراق کسب درآمد می‌کند. این درآمد پس از کسر هزینه‌های صندوق در ارزش خالص دارایی‌های آن منعکس می‌شود.
بنابراین، دو عامل مهم در تعیین بازده سرمایه‌گذاری عبارت‌اند از:
- میزان درآمد حاصل از دارایی‌های ارزی صندوق،
- هزینه‌های مدیریت، عملیات، حسابرسی و سایر هزینه‌های قابل پرداخت از محل دارایی‌های صندوق.
سود صندوق ارزی چگونه محاسبه می‌شود؟
در صندوق‌های مبتنی بر صدور و ابطال، یکی از شاخص‌های مهم برای محاسبه بازده، ارزش خالص دارایی‌ها یا NAV است.
NAV به معنای ارزش خالص دارایی‌های صندوق پس از کسر بدهی‌ها و هزینه‌های مربوط است.
فرمول ساده محاسبه ارزش خالص هر واحد به این شکل است:
ارزش خالص هر واحد = خالص ارزش روز دارایی‌های صندوق ÷ تعداد واحدهای سرمایه‌گذاری
مطابق با اساسنامه صندوق های ارزی، قیمت صدور و ابطال واحدها بر مبنای ارزش خالص روز انه هر واحد محاسبه می‌شود و هنگام ابطال، کارمزدهای مربوطه نیز مطابق مقررات کسر خواهد شد.
مثالی از محاسبه سود صندوق سرمایه گذاری ارزی
فرض کنید فردی ۱۰۰۰ دلار در یک صندوق ارزی سرمایه‌گذاری کرده است. اگر بازده سالانه فرضی صندوق ۵ درصد باشد، ارزش سرمایه او پس از یک سال به شکل زیر محاسبه می‌شود:
- سرمایه اولیه: ۱۰۰۰ دلار
- بازده فرضی سالانه: ۵ درصد
- سود فرضی: ۵۰ دلار
- ارزش نهایی سرمایه: ۱۰۵۰ دلار1
در مثال فوق، سرمایه‌گذار ۵۰ دلار بازده کسب کرده است. البته این محاسبه برای توضیح مفهوم بازده است و به معنای تضمین سود ۵ درصدی برای هیچ‌یک از صندوق‌های ارزی نیست. همچنین هزینه‌های احتمالی و تفاوت قیمت صدور و ابطال باید در محاسبه نهایی لحاظ شوند.
آیا افزایش قیمت دلار باعث افزایش سود صندوق ارزی می‌شود؟
اگر ارز منتخب صندوق دلار باشد و ارزش واحدهای آن نیز به دلار محاسبه شود، افزایش نرخ دلار در برابر ریال به‌خودی‌خود باعث افزایش بازده دلاری صندوق نمی‌شود.
برای مثال، اگر ارزش سرمایه شما از ۱۰۰۰ دلار به ۱۰۵۰ دلار برسد، بازده ارزی شما ۵ درصد است؛ چه نرخ دلار در بازار داخلی افزایش پیدا کند و چه ثابت بماند.
البته ارزش ریالی همین دارایی به نرخ تبدیل دلار به ریال وابسته است. بنابراین ممکن است سرمایه‌گذار از نظر ریالی افزایش ارزش دارایی را تجربه کند، اما این افزایش لزوماً ناشی از عملکرد صندوق نیست.
در نتیجه، هنگام بررسی بازده صندوق ارزی باید بین دو مفهوم زیر تفاوت قائل شد:
- بازده ارزی: میزان افزایش یا کاهش ارزش سرمایه بر مبنای دلار یا ارز منتخب.
- بازده ریالی: تغییر ارزش ریالی سرمایه که علاوه بر بازده ارزی، از تغییر نرخ تبدیل ارز به ریال نیز تأثیر می‌گیرد.
صندوق های سرمایه گذاری ارزی در ایران چگونه فعالیت می‌کنند؟
صندوق‌های ارزی در ایران با هدف ایجاد بستری رسمی برای جذب منابع ارزی و سرمایه‌گذاری آن‌ها در ابزارهای مالی مبتنی بر ارز شکل گرفته‌اند.
فعالیت کلی این صندوق‌ها براساس مقررات بازار سرمایه و ضوابط عملیات ارزی تعیین شده و سازمان بورس و اوراق بهادار بر فعالیت صندوق و رعایت مقررات بازار سرمایه نظارت می‌کند. در نتیجه عملیات ارزی هم در چارچوب مقررات بانک مرکزی انجام می‌شود.
یکی از ویژگی‌های اصلی این صندوق‌ها، ساختار مبتنی بر صدور و ابطال واحدهای سرمایه‌گذاری است. در این روش، سرمایه صندوق متغیر است؛ یعنی با صدور واحدهای جدید افزایش پیدا می‌کند و با ابطال واحدهای سرمایه‌گذاری کاهش می‌یابد.
واحدهای سرمایه‌گذاری صندوق ارزی چه انواعی دارند؟
واحدهای صندوق سرمایه گذاری ارزی به دو گروه ممتاز و عادی تقسیم می‌شوند.
- واحدهای سرمایه‌گذاری ممتاز:
دارای حق رای در مجامع صندوق هستند.
توسط مؤسسان خریداری می‌شوند.
امکان انتقال به دیگران را دارند.
امکان ابطال و دریافت سهم از دارایی‌های صندوق را ندارند. - واحدهای سرمایه‌گذاری عادی:
برای سرمایه‌گذاران عادی در نظر گرفته شده‌اند.
حق رای در مجامع صندوق ندارند.
مطابق اساسنامه قابل ابطال هستند.
غیرقابل انتقال به اشخاص دیگر هستند.
بنابراین، سرمایه‌گذاری معمول افراد در این صندوق‌ها از طریق خرید واحدهای عادی انجام می‌شود.
ارکان صندوق ارزی چه کسانی هستند؟
فعالیت صندوق‌های ارزی به همکاری چند رکن تخصصی نیاز دارد. این ارکان وظایف اجرایی، مدیریتی و نظارتی مشخصی دارند.
وجود این ارکان به ایجاد شفافیت و تفکیک مسئولیت‌ها کمک می‌کند. بااین‌حال، صرف وجود ارکان نظارتی به معنای حذف ریسک سرمایه‌گذاری نیست.
منابع صندوق ارزی در چه دارایی‌هایی سرمایه‌گذاری می‌شوند؟
نوع دارایی‌هایی که منابع صندوق در آن‌ها سرمایه‌گذاری می‌شود، یکی از مهم‌ترین عوامل اثرگذار بر بازده مورد انتظار و سطح ریسک صندوق است. برای بررسی ترکیب دارایی‌ها و حدود مجاز سرمایه‌گذاری، لازم است اساسنامه و امیدنامه هر صندوق مورد بررسی قرار گیرد و حدنصاب‌های تعیین‌شده در آن‌ها مبنای تحلیل قرار گیرد.
طبق اساسنامه و امیدنامه صندوق‌های سرمایه‌گذاری، منابع صندوق های ارزی می‌توانند در ابزارهای مالی زیر سرمایه‌گذاری شوند:
- سپرده‌های سرمایه‌گذاری ارزی:
صندوق می‌تواند بخشی از منابع خود را نزد بانک‌ها و مؤسسات اعتباری دارای مجوز از بانک مرکزی سپرده‌گذاری کند و از محل آن درآمد ارزی به دست آورد. - گواهی سپرده ارزی:
این گواهی‌ها توسط بانک‌ها و مؤسسات مالی اعتباری مجاز منتشر می‌شوند و یکی از ابزارهای سرمایه‌گذاری منابع ارزی صندوق به شمار می‌روند. - اوراق مرابحه ارزی:
اوراق مرابحه ارزی برای تأمین مالی فعالیت‌های اقتصادی منتشر می‌شوند. صندوق با خرید این اوراق، منابع را در اختیار ناشر قرار می‌دهد و مطابق شرایط انتشار، بازده دریافت می‌کند. - اوراق سلف ارزی
این اوراق از ابزارهای تأمین مالی مبتنی بر ارز هستند که می‌توانند برای تأمین منابع پروژه‌ها و فعالیت‌های اقتصادی مورد استفاده قرار گیرند. - تنزیل اعتبارات اسنادی ارزیی:
در این روش، صندوق مطالبات یا اسناد ارزی واجد شرایط را پیش از سررسید با مبلغی کمتر از ارزش اسمی خریداری می‌کند و در سررسید، مبلغ مربوط را دریافت می‌کند.
مزایا و معایب سرمایه گذاری در صندوق های ارزی
صندوق‌های ارزی می‌توانند فرصت‌های جدیدی برای سرمایه‌گذاران دارای منابع ارزی ایجاد کنند؛ اما مانند هر ابزار مالی، محدودیت‌ها و ریسک‌های خاص خود را دارند.
مزایای سرمایه‌گذاری در صندوق ارزی
- امکان کسب بازده به ارز خارجی:
مهم‌ترین مزیت این صندوق‌ها، امکان کسب بازده بر مبنای ارز منتخب است. برخلاف نگهداری اسکناس که به‌خودی‌خود درآمدی ایجاد نمی‌کند، منابع صندوق در دارایی‌های مالی سرمایه‌گذاری می‌شوند. - مدیریت حرفه‌ای منابع ارزی:
در صندوق ارزی، مدیریت دارایی‌ها بر عهده مدیر صندوق است. این موضوع به سرمایه‌گذار امکان می‌دهد بدون نیاز به انتخاب و مدیریت مستقیم اوراق و سپرده‌های ارزی، از خدمات یک ساختار تخصصی استفاده کند. - تنوع‌بخشی به سبد دارایی:
صندوق ارزی می‌تواند در کنار سایر دارایی‌ها، بخشی از سبد سرمایه‌گذاری فرد را تشکیل دهد و به تنوع‌بخشی منابع مالی کمک کند. - کاهش نیاز به نگهداری فیزیکی اسکناس:
با سرمایه‌گذاری در صندوق، فرد به‌جای نگهداری مستقیم ارز، مالک واحدهای سرمایه‌گذاری می‌شود. در نتیجه، بخشی از دغدغه‌های مربوط به نگهداری و حفاظت فیزیکی اسکناس کاهش می‌یابد. - امکان مشارکت در تامین مالی اقتصادی:
بخشی از دارایی‌های صندوق می‌تواند در اوراق و ابزارهای تامین مالی ارزی سرمایه‌گذاری شود. به این ترتیب، منابع ارزی افراد می‌تواند به سمت فعالیت‌های اقتصادی و پروژه‌های نیازمند تامین مالی ارزی هدایت شود. - وجود ارکان نظارتی و اجرایی تخصصی:
حضور مدیر، متولی، حسابرس، مدیر ثبت و مدیر عملیات ارزی باعث می‌شود وظایف مختلف صندوق میان نهادهای تخصصی تقسیم شود.
معایب و ریسک‌های سرمایه‌گذاری در صندوق ارزی
- امکان کسب بازده به ارز خارجی:
مهم‌ترین مزیت این صندوق‌ها، امکان کسب بازده بر مبنای ارز منتخب است. برخلاف نگهداری اسکناس که به‌خودی‌خود درآمدی ایجاد نمی‌کند، منابع صندوق در دارایی‌های مالی سرمایه‌گذاری می‌شوند. - مدیریت حرفه‌ای منابع ارزی:
در صندوق ارزی، مدیریت دارایی‌ها بر عهده مدیر صندوق است. این موضوع به سرمایه‌گذار امکان می‌دهد بدون نیاز به انتخاب و مدیریت مستقیم اوراق و سپرده‌های ارزی، از خدمات یک ساختار تخصصی استفاده کند. - تنوع‌بخشی به سبد دارایی:
صندوق ارزی می‌تواند در کنار سایر دارایی‌ها، بخشی از سبد سرمایه‌گذاری فرد را تشکیل دهد و به تنوع‌بخشی منابع مالی کمک کند. - کاهش نیاز به نگهداری فیزیکی اسکناس:
با سرمایه‌گذاری در صندوق، فرد به‌جای نگهداری مستقیم ارز، مالک واحدهای سرمایه‌گذاری می‌شود. در نتیجه، بخشی از دغدغه‌های مربوط به نگهداری و حفاظت فیزیکی اسکناس کاهش می‌یابد. - امکان مشارکت در تامین مالی اقتصادی:
بخشی از دارایی‌های صندوق می‌تواند در اوراق و ابزارهای تامین مالی ارزی سرمایه‌گذاری شود. به این ترتیب، منابع ارزی افراد می‌تواند به سمت فعالیت‌های اقتصادی و پروژه‌های نیازمند تامین مالی ارزی هدایت شود. - وجود ارکان نظارتی و اجرایی تخصصی:
حضور مدیر، متولی، حسابرس، مدیر ثبت و مدیر عملیات ارزی باعث می‌شود وظایف مختلف صندوق میان نهادهای تخصصی تقسیم شود.
تفاوت صندوق ارزی با خرید دلار و سپرده ارزی بانکی
سرمایه‌گذارانی که منابع ارزی دارند، معمولاً سه گزینه اصلی پیش روی خود می‌بینند: نگهداری اسکناس، سپرده‌گذاری ارزی در بانک یا سرمایه‌گذاری در صندوق ارزی. هرکدام از این روش‌ها ویژگی‌های متفاوتی دارند.
| معیار | نگهداری دلار | سپرده ارزی بانکی | صندوق ارزی |
| امکان کسب درآمد | معمولاً ندارد | طبق قرارداد سپرده | از عملکرد دارایی‌های صندوق |
| مدیریت منابع | شخصی | بانک | مدیر صندوق |
| ریسک نگهداری فیزیکی | وجود دارد | ندارد | ندارد |
| مبنای بازپرداخت | اسکناس | طبق قرارداد | ارز منتخب صندوق |
| نقدشوندگی | وابسته به دسترسی به ارز | تابع شرایط بانک | تابع اساسنامه و امیدنامه |
صندوق ارزی بهتر است یا نگهداری دلار؟
اگر هدف فرد دسترسی مستقیم و سریع به اسکناس باشد، نگهداری دلار ممکن است انتخاب مناسب‌تری باشد. اما اگر فرد قصد داشته باشد منابع ارزی خود را در یک ساختار سرمایه‌گذاری قرار دهد و از آن بازده کسب کند، صندوق ارزی گزینه‌ای قابل بررسی است.
البته در صندوق ارزی، سرمایه‌گذار باید شرایط ابطال و زمان دریافت ارز را بپذیرد و ریسک‌های مرتبط با دارایی‌های صندوق را نیز در نظر بگیرد.
صندوق ارزی بهتر است یا سپرده ارزی بانکی؟
سپرده ارزی بانکی و صندوق ارزی از نظر حقوقی و مالی یکسان نیستند. در سپرده بانکی، مشتری مطابق قرارداد با بانک رابطه سپرده‌گذاری دارد. در صندوق ارزی، سرمایه‌گذار مالک واحدهای یک نهاد مالی است و بازده او به عملکرد دارایی‌های صندوق وابسته است.
بنابراین انتخاب میان این دو روش باید بر اساس نرخ بازده، شرایط برداشت، ریسک، هزینه‌ها و نیاز سرمایه‌گذار به نقدشوندگی انجام شود.
صندوق سرمایه گذاری ارزی برای چه افرادی مناسب است؟
صندوق ارزی می‌تواند برای گروه‌های مختلفی از سرمایه‌گذاران مناسب باشد؛ البته انتخاب آن باید با اهداف مالی و میزان ریسک‌پذیری فرد هماهنگ باشد.
۱. افرادی که ارز راکد در اختیار دارند
کسانی که بخشی از دارایی خود را به دلار یا سایر ارزهای معتبر نگهداری می‌کنند و تمایل دارند از منابع خود بازده کسب کنند، می‌توانند این ابزار را بررسی کنند.
۲. سرمایه‌گذاران میان‌مدت و بلندمدت
افرادی که به دنبال مدیریت منابع ارزی خود در یک ساختار حرفه‌ای هستند و نیازی به دسترسی فوری به تمام سرمایه ندارند، می‌توانند صندوق ارزی را در سبد دارایی خود بررسی کنند.
۳. افرادی که به تنوع‌بخشی دارایی اهمیت می‌دهند
سرمایه‌گذارانی که قصد دارند در کنار دارایی‌های ریالی، بخشی از منابع خود را به ابزارهای مبتنی بر ارز اختصاص دهند، ممکن است از این صندوق‌ها استفاده کنند.
۴. صاحبان منابع ارزی مجاز
فعالان اقتصادی و افرادی که منابع ارزی قابل سرمایه‌گذاری در اختیار دارند، می‌توانند با بررسی مقررات و شرایط صندوق، از این ابزار برای مدیریت منابع خود استفاده کنند.
در مقابل، افرادی که به دسترسی فوری به اسکناس نیاز دارند، تحمل ریسک کاهش ارزش دارایی را ندارند یا به دنبال نوسان‌گیری کوتاه‌مدت از بازار ارز هستند، باید پیش از انتخاب این ابزار، گزینه‌های دیگر را نیز بررسی کنند.
نقش ترنج و بانک سامان در توسعه صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی
توسعه صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی می‌تواند به تنوع ابزارهای بازار سرمایه و فراهم‌شدن مسیرهای رسمی برای سرمایه‌گذاری منابع ارزی کمک کند.
در همین راستا، شرکت مشاور سرمایه‌گذاری ترنج با همکاری بانک سامان در مسیر تأسیس صندوق سرمایه‌گذاری در دارایی‌های ارزی با درآمد ثابت ارزی قرار گرفته است؛ طرحی که با توجه به دو صندوق ارزی پیشین، به‌عنوان سومین صندوق ارزی کشور معرفی می‌شود.
بر اساس اطلاعات منتشر شده، این صندوق موافقت اصولی تاسیس را از سازمان بورس و اوراق بهادار دریافت کرده و هنوز مراحل لازم برای آغاز پذیره‌نویسی را طی می‌کند. بنابراین زمان شروع پذیره‌نویسی و جزئیات نهایی سرمایه‌گذاری باید از اطلاعیه‌های رسمی اعلام شود.
در ساختار پیشنهادی این صندوق، واحدهای سرمایه‌گذاری با ارزش مبنای ۱۰ دلار تعریف شده‌اند و حداقل سرمایه اولیه معادل یک میلیون دلار و سقف اولیه صندوق معادل ۱۰ میلیون دلار در نظر گرفته شده است.
بانک سامان نیز به‌عنوان یکی از نهادهای همکار و رکن پیش‌بینی‌شده برای ایفای نقش ضامن نقدشوندگی معرفی شده است.
برای مشارکت در پذیره‌نویسی صندوق ارزی ترنج، داشتن حساب فعال در بانک سامان الزامی است. افتتاح حساب پیش از روز پذیره‌نویسی می‌تواند فرآیند ثبت درخواست را سریع‌تر کند. متقاضیانی که حساب بانک سامان ندارند می‌توانند برای افتتاح حساب غیرحضوری از اپلیکیشن موبایلت استفاده کنند. جزئیات اجرایی نهایی از مسیرهای رسمی اعلام خواهد شد.
اهمیت این صندوق را می‌توان از دو منظر بررسی کرد:
نخست، فراهم‌کردن امکان مشارکت سرمایه‌گذاران در یک ابزار مالی مبتنی بر ارز و دوم، ایجاد بستری برای هدایت منابع ارزی به سمت دارایی‌ها و فعالیت‌های اقتصادی مولد.
جمع‌بندی
صندوق سرمایه گذاری ارزی یکی از ابزارهای جدید بازار سرمایه ایران است که امکان سرمایه‌گذاری منابع ارزی در دارایی‌های مالی مبتنی بر ارز و کسب بازده ارزی را فراهم می‌کند. این صندوق‌ها با جمع‌آوری منابع سرمایه‌گذاران و مدیریت حرفه‌ای آن‌ها، می‌توانند جایگزینی برای نگهداری غیرفعال بخشی از منابع ارزی باشند.
بااین‌حال، ارزی بودن سرمایه‌گذاری به معنای تضمین سود یا حذف ریسک نیست. کیفیت دارایی‌ها، اعتبار ناشران، هزینه‌های صندوق، شرایط نقدشوندگی و مقررات مربوط به عملیات ارزی، همگی بر نتیجه سرمایه‌گذاری اثر می‌گذارند.
با معرفی صندوق‌هایی مانند مانا ملت و ملی کیمیا و همچنین طرح‌های جدیدی مانند صندوق ارزی ترنج و بانک سامان، بازار سرمایه ایران در حال تجربه شکل‌گیری ابزارهای تازه‌ای برای مدیریت منابع ارزی است. آشنایی با سازوکار این صندوق‌ها و بررسی دقیق شرایط هر کدام می‌تواند به سرمایه‌گذاران کمک کند تصمیمی آگاهانه‌تر و متناسب با اهداف مالی خود بگیرند.
سوالات متداول
1- حداقل مبلغ سرمایه گذاری در صندوق ارزی چقدر است؟
حداقل مبلغ سرمایه‌گذاری در صندوق‌های ارزی یکسان نیست و در اساسنامه و اطلاعیه پذیره‌نویسی هر صندوق مشخص می‌شود. برای مثال، در صندوق‌های مانا ملت و ملی کیمیا حداقل سرمایه‌گذاری ۱۰۰ دلار، معادل ۱۰ واحد ۱۰ دلاری، اعلام شده است.
2- آیا سود صندوق ارزی به دلار پرداخت می‌شود؟
اگر ارز منتخب صندوق دلار آمریکا باشد، ارزش واحدهای سرمایه‌گذاری و بازپرداخت وجه ابطال بر مبنای دلار محاسبه می‌شود. در صندوق‌هایی که سود به‌صورت افزایش ارزش واحدها منعکس می‌شود، سرمایه‌گذار هنگام ابطال واحدها، مبلغ حاصل را به ارز منتخب صندوق دریافت می‌کند. روش دقیق پرداخت تابع مقررات هر صندوق است.
3- آیا صندوق ارزی از نگهداری دلار بهتر است؟
این موضوع به هدف سرمایه‌گذار بستگی دارد. نگهداری دلار امکان دسترسی مستقیم به اسکناس را فراهم می‌کند، اما به‌خودی‌خود بازدهی ندارد. صندوق ارزی امکان سرمایه‌گذاری منابع و کسب بازده را ایجاد می‌کند، اما با ریسک‌های اعتباری، نقدشوندگی و عملیاتی همراه است.
4- چگونه می‌توان صندوق ارزی مناسب را انتخاب کرد؟
برای انتخاب صندوق ارزی باید ارز منتخب، ترکیب دارایی‌ها، بازده تحقق‌یافته، کیفیت ناشران، اعتبار ارکان، شرایط صدور و ابطال، کارمزدها و وضعیت ضامن نقدشوندگی را بررسی کرد. همچنین مطالعه آخرین نسخه اساسنامه و امیدنامه صندوق پیش از سرمایه‌گذاری ضروری است.
5- آیا سود صندوق ارزی تضمین شده است؟
خیر. درآمد ثابت بودن صندوق به معنای تضمین اصل سرمایه یا سود قطعی نیست. بازده صندوق به عملکرد دارایی‌های آن بستگی دارد و احتمال کاهش ارزش خالص دارایی‌ها و حتی زیان وجود دارد.
6- آیا می‌توان واحدهای صندوق ارزی را هر زمان ابطال کرد؟
در صندوق‌های مبتنی بر صدور و ابطال، سرمایه‌گذار می‌تواند طبق اساسنامه درخواست ابطال واحدهای عادی را ثبت کند. اما زمان دریافت وجه، کارمزد و نحوه پرداخت ارز تابع مقررات هر صندوق است.
7- آیا صندوق ارزی از افزایش نرخ دلار سود می‌برد؟
بازده دلاری صندوق از عملکرد دارایی‌های ارزی آن ناشی می‌شود. افزایش نرخ دلار در برابر ریال به‌خودی‌خود بازده دلاری صندوق را افزایش نمی‌دهد، اما می‌تواند ارزش ریالی سرمایه‌گذاری دلاری را تغییر دهد.
صندوق‌های ارزی بورس ایران کدام‌اند؟
بر اساس اطلاعات منتشر شده در سال ۱۴۰۵، صندوق ارزی مانا ملت و صندوق ارزی ملی کیمیا دو صندوقی هستند که فعالیت آن‌ها در بازار سرمایه ایران آغاز شده است. همچنین صندوق ارزی با مشارکت شرکت سرمایه گذاری ترنج و بانک سامان موافقت اصولی تاسیس دریافت کرده و در مسیر تکمیل مراحل قانونی قرار دارد.